Polskie fundusze inwestycyjne, banki i domy maklerskie coraz częściej obsługują klientów mieszkających poza Polską. Część z nich inwestuje w polskie papiery wartościowe, instrumenty pochodne albo jednostki uczestnictwa polskich funduszy kapitałowych. W praktyce szybko pojawia się pytanie: czy w takim przypadku polska instytucja finansowa powinna wystawić klientowi zagranicznemu PIT-8C?

 

Odpowiedź nie zawsze brzmi: tak.

 

Z linii interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wynika, że jeżeli zagraniczny klient jest rezydentem państwa, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, a zgodnie z tą umową dochód podlega opodatkowaniu wyłącznie w państwie rezydencji klienta, polska instytucja finansowa może nie mieć obowiązku wystawienia PIT-8C. Dotyczy to zarówno dochodów z papierów wartościowych i instrumentów pochodnych, jak i od 2024 r. dochodów z odkupienia lub umorzenia jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych. 

 

PIT-8C nie jest neutralnym dokumentem

 

W praktyce PIT-8C bywa traktowany jako dokument informacyjny wystawiany „dla bezpieczeństwa”. Problem polega na tym, że takie podejście może być błędne.

 

Dane z PIT-8C mogą zostać wykorzystane w usłudze Twój e-PIT do przygotowania zeznania PIT-38. Jeżeli podatnik nie podejmie żadnego działania, zeznanie może zostać automatycznie zaakceptowane z upływem terminu na jego złożenie. W przypadku nierezydenta może to prowadzić do wykazania w Polsce dochodu, który zgodnie z właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania — w Polsce w ogóle nie powinien być opodatkowany. Ten praktyczny argument został wprost podniesiony w interpretacjach dotyczących obowiązku wystawiania PIT-8C zagranicznym klientom. 

 

Innymi słowy: wystawienie PIT-8C „na wszelki wypadek” może nie zwiększyć bezpieczeństwa podatkowego. Może natomiast stworzyć sztuczny obowiązek rozliczeniowy po stronie klienta zagranicznego.

 

Korzystna linia interpretacyjna dla instytucji finansowych

 

Pierwsza istotna interpretacja to pismo Dyrektora KIS z 19 lipca 2021 r., dotyczące domu maklerskiego prowadzącego rachunki papierów wartościowych dla klientów zagranicznych. Organ potwierdził, że jeżeli dochody klienta zagranicznego z papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych mogą być opodatkowane wyłącznie w państwie jego miejsca zamieszkania na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dom maklerski nie ma obowiązku wystawienia PIT-8C. 

 

Analogiczne podejście zostało potwierdzone w interpretacji z 2 kwietnia 2025 r. dotyczącej funduszu inwestycyjnego. W tej sprawie chodziło o dochody uzyskiwane przez zagranicznych klientów z odkupienia albo umorzenia jednostek uczestnictwa. Dyrektor KIS uznał, że jeżeli właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje opodatkowanie takich dochodów wyłącznie w państwie rezydencji klienta, fundusz nie ma obowiązku wystawiania PIT-8C. 

 

To rozstrzygnięcie jest szczególnie ważne dla funduszy inwestycyjnych, ponieważ od 2024 r. dochody z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych są rozliczane w reżimie art. 30b ustawy o PIT. 

 

Certyfikat rezydencji: dowód, ale dowód krytyczny

 

Korzystna linia interpretacyjna ma jednak istotny warunek: rezydencja podatkowa klienta powinna być udokumentowana certyfikatem rezydencji.

 

Pokazuje to interpretacja z 30 czerwca 2025 r., wydana z perspektywy podatnika mieszkającego od wielu lat w USA. Podatnik zbył jednostki uczestnictwa w polskich funduszach kapitałowych i argumentował, że jako rezydent USA nie powinien płacić podatku w Polsce. Dyrektor KIS zgodził się, że podatnik nie był polskim rezydentem podatkowym, ponieważ jego ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze znajdowały się w USA. 

 

Jednocześnie organ uznał, że skoro podatnik nie posiadał certyfikatu rezydencji na moment upływu terminu rozliczenia, to nie mógł skorzystać z niezapłacenia podatku w Polsce na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W konsekwencji dochód ze zbycia jednostek uczestnictwa powinien zostać wykazany w PIT-38 i opodatkowany w Polsce według stawki 19%. 

 

To rozstrzygnięcie dobrze pokazuje praktyczne znaczenie certyfikatu. Rezydencja podatkowa jest stanem faktycznym, ale bez właściwego dokumentu jej wykazanie może okazać się niewystarczające dla zastosowania preferencji z umowy międzynarodowej.

 

Co na to sądy administracyjne?

 

W orzecznictwie pojawia się ważna teza: certyfikat rezydencji nie tworzy rezydencji podatkowej, lecz ją potwierdza.

 

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2014 r., sygn. II FSK 74/12 wskazał, że certyfikat rezydencji może przybrać dowolną formę pisemną, jeżeli został wystawiony przez właściwy organ podatkowy obcego państwa i potwierdza miejsce zamieszkania albo siedziby dla celów podatkowych. NSA podkreślił również, że certyfikat nie jest warunkiem zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, lecz wymogiem dowodowym mającym znaczenie na etapie poboru podatku przez płatnika. 

 

Podobne stanowisko wyraził WSA w Łodzi w wyroku z 5 marca 2015 r., sygn. I SA/Łd 1373/14 Sąd wskazał, że certyfikat ma charakter dowodowy, ale jednocześnie sam w sobie nie przesądza jeszcze o rezydencji podatkowej. Dla oceny rezydencji znaczenie mają realne powiązania osobiste i gospodarcze podatnika, a więc faktyczny ośrodek interesów życiowych. 

 

W praktyce oznacza to, że podatnik może argumentować, iż później uzyskany certyfikat tylko potwierdza stan istniejący wcześniej. Nie zmienia to jednak faktu, że dla instytucji finansowych najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest posiadanie certyfikatu już na etapie podejmowania decyzji o raportowaniu lub niestosowaniu polskiego podatku. 

 

Najważniejszy wniosek: PIT-8C powinien być wynikiem analizy, nie automatu

 

Z trzech analizowanych interpretacji i dwóch wyroków wynika spójny praktyczny wniosek: przy zagranicznych klientach nie należy działać automatycznie.

 

Jeżeli klient jest nierezydentem, posiada certyfikat rezydencji, a właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wyłącza polskie opodatkowanie, wystawienie PIT-8C może być nie tylko niepotrzebne, ale wręcz problematyczne. 

 

Jeżeli jednak certyfikatu brakuje albo rezydencja klienta nie została właściwie udokumentowana, organ podatkowy może uznać, że dochód powinien zostać rozliczony w Polsce, nawet jeżeli podatnik faktycznie mieszka za granicą. 

 

Praktyczna checklista dla funduszy, banków i domów maklerskich

 

Przed wystawieniem PIT-8C dla klienta zagranicznego warto odpowiedzieć na kilka pytań:

• Czy klient jest polskim rezydentem podatkowym?
• Jeżeli nie — czy instytucja posiada certyfikat rezydencji?
• Czy certyfikat obejmuje właściwy okres albo czy można wykazać jego aktualność?
• Czy dochód mieści się w art. 30b ustawy o PIT?
• Czy właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje opodatkowanie wyłącznie w państwie rezydencji klienta?
• Czy nie występują wyjątki, np. dotyczące nieruchomości, zakładu albo pobytu przekraczającego 183 dni?
• Czy decyzja o niewystawieniu PIT-8C jest udokumentowana w procedurze compliance?

 

Podsumowanie

 

PIT-8C dla nierezydenta nie powinien być wystawiany mechanicznie. W wielu przypadkach prawidłowym działaniem będzie właśnie jego niewystawienie — pod warunkiem że instytucja finansowa posiada odpowiednie dowody rezydencji klienta i przeanalizowała właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

 

Certyfikat rezydencji nie tworzy rezydencji podatkowej. Jest jednak dokumentem, który w praktyce może zdecydować o tym, czy polski podatek w ogóle się pojawi.

 

Najkrócej: prawnie certyfikat jest dowodem. Praktycznie — jest warunkiem bezpieczeństwa.