Blog
Co warto sprawdzić w firmie po wakacjach? Wrześniowy audyt podatkowy firmy powinien objąć przede wszystkim zaległości, zaliczki na PIT lub CIT, rozliczenia VAT, limity ryczałtu, dokumenty kosztowe oraz należności od kontrahentów. Warto również przygotować prognozę podatków do końca roku i sprawdzić, czy firma nie musi skorygować wcześniejszych rozliczeń.
Wrzesień to dobry moment, aby uporządkować księgowość firmy i przygotować się do podatkowo intensywnej końcówki roku. Przedsiębiorca dysponuje już danymi za osiem miesięcy, dlatego może ocenić skalę przychodów oraz kosztów, sprawdzić wysokość wpłaconych zaliczek i ustalić, czy firma zbliża się do ważnych limitów podatkowych.
Najważniejsze, aby przegląd nie ograniczał się do sprawdzenia, czy wszystkie deklaracje zostały wysłane. Powinien obejmować również dokumenty, rozrachunki z kontrahentami, poprawność stosowanych stawek podatkowych, ewidencję sprzedaży i prognozę obciążeń do końca roku.
W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak przeprowadzić audyt podatkowy firmy, jakie dokumenty należy sprawdzić i na które limity zwrócić szczególną uwagę. Na końcu znajduje się również praktyczna wrześniowa checklista podatkowa dla przedsiębiorcy.
Po wakacjach pozostaje jeszcze wystarczająco dużo czasu, aby uzupełnić dokumentację, wyjaśnić rozbieżności i złożyć ewentualne korekty. Jednocześnie wyniki finansowe za większą część roku pozwalają przygotować stosunkowo wiarygodną prognozę rocznego przychodu, dochodu oraz obciążeń podatkowych.
Wrześniowy audyt podatkowy firmy może pomóc:
Nie chodzi przy tym wyłącznie o znalezienie nieprawidłowości. Dobry przegląd podatkowy powinien zakończyć się konkretnym planem działań, wskazującym, co należy poprawić, jakie dokumenty trzeba uzupełnić oraz które wartości powinny być monitorowane do końca grudnia.
Pierwszym krokiem powinno być porównanie ewidencji księgowej z rzeczywiście dokonanymi płatnościami. Nawet jeżeli deklaracje zostały przygotowane prawidłowo, mogło dojść do pominięcia przelewu, wpłacenia niewłaściwej kwoty albo powstania rozbieżności pomiędzy dokumentami a zapisami na kontach urzędowych.
Warto sprawdzić:
Weryfikacja nie powinna ograniczać się do historii firmowego rachunku bankowego. Dane księgowe warto porównać z informacjami dostępnymi w e-Urzędzie Skarbowym.
Z kolei w sekcji „Składki i salda” systemu eZUS płatnik może sprawdzić między innymi saldo rozliczeniowe, należne składki, dokonane wpłaty oraz deklaracje ZUS DRA. Dostępne są tam również informacje o bieżącym saldzie i saldach z wcześniejszych miesięcy.
Jeżeli kontrola wykaże zaległość, nie należy poprzestawać na jej uregulowaniu. Trzeba ustalić:
Warto również sprawdzić, czy na koncie nie występuje nadpłata. Może ona wynikać z podwójnego przelewu, błędnego obliczenia zobowiązania albo korekty wcześniejszej deklaracji.
Po ośmiu miesiącach roku można już ocenić, czy wysokość wpłacanych zaliczek odpowiada faktycznym wynikom firmy. W tym celu należy przeanalizować przychody, koszty oraz inne elementy wpływające na podstawę opodatkowania.
Kontrolą warto objąć:
Szczególnej uwagi wymagają wydatki o mieszanym charakterze, czyli związane zarówno z działalnością gospodarczą, jak i wykorzystaniem prywatnym. Może to dotyczyć samochodów, telefonów, internetu, urządzeń elektronicznych czy wyposażenia używanego podczas pracy z domu.
Na podstawie danych od stycznia do sierpnia warto przygotować co najmniej dwa warianty prognozy.
Wariant podstawowy może zakładać utrzymanie dotychczasowego poziomu sprzedaży i kosztów.
Wariant ostrożnościowy powinien uwzględniać możliwy wzrost przychodów, sezonowe zwiększenie sprzedaży, większe zamówienia albo zmianę kosztów w ostatnim kwartale.
Taka prognoza pozwoli:
Prognoza nie powinna służyć sztucznemu generowaniu wydatków. Jej celem jest przede wszystkim zapewnienie firmie przewidywalności finansowej i poprawności rozliczeń.
Jednym z najważniejszych elementów wrześniowego audytu podatkowego jest kontrola wartości sprzedaży u przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia podmiotowego z VAT.
W 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł wartości sprzedaży. Jeżeli przedsiębiorca rozpoczyna działalność w trakcie roku, limit oblicza się proporcjonalnie do okresu jej prowadzenia. Zwolnienie nie jest dostępne dla podatników wykonujących czynności wyszczególnione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.
Kontrola limitu VAT powinna obejmować:
Nie należy opierać kalkulacji wyłącznie na wartości faktur, które zostały już opłacone przez klientów. Konieczne jest ustalenie wartości sprzedaży zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów VAT.
Jeśli przekroczenie limitu jest prawdopodobne, firma powinna wcześniej przygotować się organizacyjnie i finansowo. W szczególności warto:
Zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono ustawowy limit. Z tego względu sprzedaż powinna być monitorowana na bieżąco, a nie dopiero po zakończeniu miesiąca lub po otrzymaniu informacji od księgowego.
Przedsiębiorcy rozliczający działalność ryczałtem powinni sprawdzić zarówno wysokość osiąganych przychodów, jak i prawidłowość stosowanej stawki.
Co do zasady ryczałt mogą stosować uprawnieni przedsiębiorcy, których przychody z działalności w poprzednim roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro. Limit przelicza się według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego dany rok podatkowy.
We wrześniu warto:
Stawki ryczałtu są uzależnione od rodzaju prowadzonej działalności i wynoszą od 2% do 17%.
O właściwej stawce nie musi decydować wyłącznie nazwa wpisana na fakturze. Znaczenie ma rzeczywisty charakter wykonywanych czynności oraz, w odpowiednich przypadkach, ich klasyfikacja.
Problem może pojawić się szczególnie wtedy, gdy przedsiębiorca:
Jeżeli firma osiąga przychody opodatkowane różnymi stawkami, ewidencja powinna umożliwiać ich jednoznaczne przyporządkowanie. W razie wątpliwości sposób opodatkowania konkretnej usługi warto zweryfikować z doradcą podatkowym.
W przypadku czynnych podatników VAT audyt powinien wykraczać poza porównanie wartości ujętych w deklaracjach i ewidencji. Należy sprawdzić, czy poszczególne transakcje zostały rozliczone według właściwych zasad.
Analizie powinny podlegać przede wszystkim:
Wątpliwości często pojawiają się po rozszerzeniu oferty o nowe towary lub usługi. Nie należy automatycznie zakładać, że nowa sprzedaż podlega tej samej stawce VAT co dotychczasowa działalność. W polskim systemie funkcjonują stawka podstawowa oraz stawki obniżone, a ich zastosowanie zależy od rodzaju towaru lub usługi i spełnienia odpowiednich warunków.
Szczególnego sprawdzenia wymagają również korekty. Należy ustalić, czy zostały ujęte w odpowiednim okresie, czy zachowano wymaganą dokumentację oraz czy korekta została prawidłowo wykazana w ewidencji i pliku JPK.
Po okresie urlopowym w dokumentacji księgowej częściej pojawiają się braki. Faktura mogła trafić na prywatny adres e-mail pracownika, pozostać w firmowym systemie zakupowym albo nie zostać przekazana po powrocie z delegacji.
Wrzesień jest dobrym momentem, aby zebrać takie dokumenty przed intensywną końcówką roku.
Warto skontrolować:
Należy również sprawdzić, czy któryś dokument nie został:
Pomocne może być porównanie ewidencji księgowej z historią rachunków bankowych, systemem magazynowym, rejestrem zakupów, wykazem kart płatniczych i systemem sprzedażowym.
W 2026 roku obowiązek wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur został wprowadzony etapami. Od 1 lutego 2026 roku objął największe podmioty, a od 1 kwietnia 2026 roku pozostałych przedsiębiorców, z uwzględnieniem regulacji przejściowych oraz przewidzianych wyjątków.
Wrześniowy audyt powinien więc uwzględniać:
Warto sprawdzić nie tylko techniczną możliwość korzystania z systemu, ale również wewnętrzny obieg dokumentów. Samo wystawienie faktury w KSeF nie oznacza jeszcze, że informacja o niej została prawidłowo przekazana do osoby odpowiedzialnej za realizację zamówienia, płatność lub księgowanie.
Audyt podatkowy firmy warto połączyć z przeglądem należności i zobowiązań. Nieopłacone faktury wpływają nie tylko na płynność finansową, lecz mogą również powodować konsekwencje podatkowe.
Firma powinna przygotować zestawienie:
Wierzyciel będący czynnym podatnikiem VAT może, po spełnieniu ustawowych warunków, skorygować podstawę opodatkowania oraz VAT należny, jeżeli wierzytelność pozostaje nieuregulowana przez co najmniej 90 dni od terminu płatności. Z kolei dłużnik, który odliczył VAT i nie zapłacił faktury w tym terminie, ma obowiązek odpowiednio skorygować odliczony podatek.
Dlatego przeterminowane dokumenty należy przeanalizować z dwóch perspektyw.
Trzeba ustalić:
Należy sprawdzić:
Samo wysłanie przypomnienia do kontrahenta nie rozwiązuje problemu podatkowego. Zestawienie zaległych należności i zobowiązań powinno być cyklicznie przekazywane osobie odpowiedzialnej za księgowość.
Przed końcówką roku warto skontrolować również sposób dokumentowania sprzedaży. Audyt może ujawnić przerwy w numeracji faktur, nieprawidłowo opisane korekty albo rozbieżności pomiędzy raportami fiskalnymi, systemem sprzedażowym i księgowością.
Sprawdzeniu powinny podlegać:
Jeżeli firma korzysta z kilku kanałów sprzedaży, na przykład sklepu stacjonarnego, sklepu internetowego, platform handlowych i sprzedaży bezpośredniej, warto przeprowadzić osobne uzgodnienie dla każdego kanału.
Rozbieżności mogą wynikać między innymi z:
Rezultatem audytu powinna być lista zadań wraz z terminami i osobami odpowiedzialnymi za ich wykonanie. Sam raport wskazujący błędy nie poprawi bezpieczeństwa podatkowego firmy, jeżeli nie zostaną podjęte konkretne działania.
Po zakończeniu przeglądu warto przygotować:
Warto również ustalić, które obszary wymagają konsultacji z doradcą podatkowym. Dotyczy to szczególnie nietypowych transakcji, działalności zagranicznej, zmian modelu biznesowego, nowych rodzajów usług oraz wątpliwości związanych z VAT albo stawką ryczałtu.
Poniższa checklista podatkowa dla przedsiębiorcy może posłużyć jako punkt wyjścia do wewnętrznej kontroli:
Audyt podatkowy firmy polega na uporządkowanym sprawdzeniu rozliczeń, dokumentów, ewidencji oraz procedur podatkowych. Jego celem jest wykrycie błędów, zaległości i potencjalnych ryzyk, a następnie przygotowanie działań naprawczych.
Audyt najlepiej rozpocząć od uzgodnienia płatności podatków i składek. Następnie należy sprawdzić przychody, koszty, zaliczki, rozliczenia VAT, wykorzystanie limitów, dokumenty księgowe oraz należności i zobowiązania. Ostatnim etapem powinno być przygotowanie prognozy do końca roku i harmonogramu korekt.
Podstawową kontrolę dokumentów, płatności i rozrachunków przedsiębiorca może przeprowadzić samodzielnie. Ocena właściwej stawki podatku, nietypowych transakcji lub obowiązku dokonania korekty może jednak wymagać wsparcia doradcy podatkowego.
Należy porównać kwoty wynikające z księgowości i złożonych deklaracji z historią rachunku bankowego oraz informacjami dostępnymi w e-Urzędzie Skarbowym. W przypadku składek warto skorzystać z sekcji „Składki i salda” w eZUS, która prezentuje między innymi saldo rozliczeniowe, należne składki i dokonane wpłaty.
W 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł wartości sprzedaży. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku limit ustala się proporcjonalnie. Nie wszystkie rodzaje działalności mogą korzystać z tego zwolnienia.
Należy monitorować wartość sprzedaży, przygotować prognozę do końca roku i ustalić możliwy moment przekroczenia limitu. Trzeba również przygotować system fakturowania, cenniki, umowy, rejestrację do VAT oraz komunikację z kontrahentami. Zwolnienie traci moc począwszy od czynności powodującej przekroczenie limitu. [
Co do zasady prawo do ryczałtu zależy od tego, czy przychody z działalności osiągnięte w poprzednim roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro. Kwotę przelicza się według średniego kursu NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku.
Należy przeanalizować rzeczywisty charakter wykonywanych czynności, a nie tylko nazwę usługi umieszczoną na fakturze. Jeżeli przedsiębiorca osiąga przychody opodatkowane różnymi stawkami, ewidencja powinna umożliwiać ich jednoznaczne rozdzielenie.
Co do zasady możliwe jest skorygowanie wcześniejszych deklaracji lub ewidencji po wykryciu błędu. Konkretny sposób działania zależy jednak od rodzaju podatku, okresu rozliczeniowego i charakteru nieprawidłowości. Przed złożeniem korekty należy ustalić również, czy powstała zaległość oraz odsetki.
Należy przygotować przede wszystkim faktury sprzedażowe i zakupowe, dowody zapłaty, umowy, zamówienia, protokoły odbioru, ewidencję środków trwałych, rozliczenia delegacji, dokumenty samochodowe oraz zestawienie należności i zobowiązań.
Wrześniowy audyt podatkowy pozwala spojrzeć na firmę z odpowiednim wyprzedzeniem. To moment, w którym można jeszcze uzupełnić dokumenty, wyjaśnić rozbieżności, skorygować błędy i przygotować budżet na podatki należne za ostatnie miesiące roku.
Im wcześniej przedsiębiorca zidentyfikuje ryzyko przekroczenia limitu VAT, nieprawidłową stawkę ryczałtu czy narastające zaległości kontrahentów, tym więcej czasu będzie miał na właściwą reakcję.
Nie warto czekać na zamknięcie roku. Przegląd rozliczeń przeprowadzony we wrześniu pozwala wcześniej wykryć braki, sprawdzić limity i przygotować firmę na ostatni kwartał. Jeżeli nie masz pewności, czy zaliczki, VAT albo ryczałt są rozliczane prawidłowo, wyniki audytu warto omówić z doradcą podatkowym.
Materiał ma charakter ogólnoinformacyjny i uwzględnia stan informacji dostępny we wrześniu 2026 roku. Nie stanowi porady podatkowej. Sposób rozliczenia konkretnej transakcji należy oceniać z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy.
Jan Gradkowski – doradca podatkowy (wpis nr 15052) oraz absolwent prawa. Na co dzień pomagam osobom fizycznym, przedsiębiorcom i spółkom bezpiecznie nawigować w gąszczu przepisów podatkowych.
Nazywam się Jan Gradkowski. Jestem doradcą podatkowym (nr wpisu 15052) i absolwentem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W ramach własnej Kancelarii świadczę rzetelne usługi doradztwa prawno-podatkowego dla firm oraz osób prywatnych. Moim celem jest zapewnienie klientom pełnego bezpieczeństwa formalnego, eliminacja ryzyk podatkowych oraz profesjonalna reprezentacja w sporach z organami skarbowymi, zawsze w oparciu o najwyższe standardy etyki zawodowej.
ul. Płochocińska 101K/2, 03-044 Warszawa
📞 +48 573 831 373
📨 kontakt@kancelariagradkowski.pl